//
Şu anda okuduğunuz...
akademik, akademik yayın, doktora

Doktora yapacaklara/yapanlara tavsiyeler

Bu yazı aracılığıyla, doktora ve akademik hayat hakkında genel önerilerimi ve yazdıklarımı bir araya toparlamayı hedefliyorum. Yorumlarınızı aşağıya bırakabilirsiniz. (Bu yazı, yeni bilgilerle sürekli olarak güncellenecektir)

Bu yazıyı yazan kişinin, bu konuda herhangi bir uzmanlık iddiası yoktur. Zamanla edindiği deneyimi paylaşmayı hedeflemektedir. Aşağıda yazdıklarımın çoğu zaman içinde öğreniliyor ama belki bazılarınıza zaman kazandırabilirim. Umarım bu yazı yararlı olur. Bir kusurumuz olursa affola.

Doktora süreci muhtemelen aşağıdaki karikatürde olduğu gibi gözüküyor olmalı. Aslında tam olarak böyle değil …

Neden doktora?

Neden doktora yapacağınızı da öncesinde sorgulamanız gerekiyor. En azından bu sıkıntılarla boğuşurken bir hedefiniz olmalı, sadece “Dr.” olmak olmamalı bence.

Genç bilim insanlarına tavsiyeler

Doktora, bilim insani olmak için bir başlangıç. Bu konuda ayrıntılı bir şey yazmadan önce, O. Wilson`un konuşmasını dinlemekte fayda var.

“In the attempt to make scientific discoveries, every problem is an opportunity — and the more difficult the problem, the greater will be the importance of its solution.” (E.O. Wilson)`

Genç bilim insanlarına tavsiyeler

Tez konusu ve tez danışmanı

Öncelikle doktoranın zorlu bir süreç olduğunu hatırlamak gerekiyor. Bu süreçte bence  en önemlisi:

– Tez konusuna karar vermek: İlginizi çeken ve geleceği olan bir konu olmalı. Başka çalışmaları doğuracak “verimli” bir alan olmalı ve devamı olmalıdır.

– Tez danışmanı: Anlaşabildiğiniz, sizin kendinizi aşmanızı sağlayabilecek birisi. Ayrıntılı olarak şu yazıda ele almıştım. “Tez yazan tavşan” fıkrası da önemli mesajlar içeriyor.

Yurtiçi veya yurtdışı

Peki doktoranızı nerede yapacaksınız. Bence bu konuları yüksek lisanstayken düşünmeye başlamak lazım. İlgilendiğiniz konuda (yurtdışında veya yurtiçinde) kimlerin çalıştığını öğrenmek önemli. Bu kişiler çok yoğun olabilir, sizinle çalışmak isteyip istemeyeceklerini öğrenmelisiniz.

Yurtdışında okumak bence çok önemli bir deneyim. Doktora için yurtdışı fırsatlarını incelemekte fayda var. Eğer halen doktora yapıyorsanız, tezinize bölüm yazmak için kısa süreli de olsa yurtdışına gidip orada çalışanlarla bağlantı kurmayı hedefleyebilirsiniz. Bunları yapamadıysanız, benim gibi doktora sonrası çalışma (postdoc) için yurtdışı fırsatlarını değerlendirebilirsiniz. Gideceğiniz yerin size bir vizyon ve sonraki çalışmalar için bağlantı sağlayacak bir yer olması gerekiyor.

Aşağıdaki linkte,bilgisayar mühendislerinin yurtdışı deneyimleri ile ilgili söyleşilere yer verdik, yaşam deneyimleri ilginizi çekebilir:

https://enisden.wordpress.com/2011/12/11/yurt-disinda-calisan-bilgisayar-muhendisleri-ile-roportajlar/

Dilbilgisinin ve Yabancı Dilin Önemi

Öncelikle, ana dilinizi iyi bir şekilde konuşuyor ve yazabiliyor olmanızın gerekliliğini belirtmek istiyorum. Ortaokulda hocalarımız hep şunu hatırlatırlardı: İngilizceyi iyi öğrenebilmeniz için, öncelikle Türkçe’yi iyi biliyor olmanız gerekir!

Birçok bilim dalı için İngilizce bilmek bir gereklilik. Ingilizce kaynakları anlayabiliyor olmanız gerekiyor. Yurtdışında konferanslarda sunum yapabiliyor ve rahatlıkla iletişim kurabiliyorsanız bunlar hep artı puanlar. Zaten yurtdışında doktora yapmayı hedefliyorsanız, gideceğiniz ülkenin dilini ve ingilizceyi iyi bir düzeyde biliyor olduğunuz varsayılıyor. Bu nedenle, eğer bu konuda eksikleriniz varsa, bir an önce tamamlamanız gerekiyor.

Doktora yaparken bir işte çalışmak

Bana sorarsanız, doktora yaparken çalışılabilecek en iyi yer akademik birimlerdir. Özel sektörde çalışıp bir yandan da doktora yapmak oldukça zordur. İş, doktora ve bunun yanında sosyal hayatınızın olacağını da unutmayın.

Akademik bir kadroyu mu zorlayacaksınız, burs imkanları neler, bunları da araştırmak gerekiyor.

Bilgiye Ulaşmak

Aradığımız bilgiye kısa bir sürede ulaşabiliyor muyuz? Belki de etkin yöntemleri tekrar gözden geçirmekte fayda var.

Yayın: Bildiri – Makale – Poster – Tez

Yayın çıkarmak, akademik çalışmanın bir ürünüdür. Makale, bildiri, posterin nasıl yapılması gerektiğini öğrenmek zaman alır. Bu konuda bazı üniversitelerde dersler var ama bu tür dersleri almayanlar veya incelemek isteyenler aşağıdaki yazılara bakabilir:

Yapılan akademik çalışma:

  • Özgün olmalıdır
  • Medeniyete, ülkeye bir katkısı olmalıdır.
  • Başkalarının referans vereceği (“cite” edeceği) kaliteli bir çalışma olmalıdır
  • İntihal (aşırma, kaynak göstermeme) olmamalıdır
  • Tekrar (daha önceden yapılmış bir çalışma”) olmamalıdır
  • Başka çalışmaları doğuracak “verimli” bir alan olmalı ve devamı olmalıdır

Bir de şöyle bir durum var tabii (yarı espri, yarı gerçek) …

İntihale yol açmamak için, öncelikle aşağıdakilere dikkat edilmelidir:

– Konuyla alakalı yazılar iyice araştırılmalı
– Konuda mümkün olduğunca kendi cümleleriniz kullanılmalıdır.
– Bir başka kaynaktan alıntı yaptığınızda, alıntının sonuna referansı [numara] şeklinde belirtmeli ve yazı sonunda referanslar kısmında kaynağın içeriğini, yazarını ve web adresini belirtmelisiniz.
– Alıntının kelime kelimesine aynen alınması (ki “özlü söz” gibi aynen alınması uygun olanlar) durumunda, içerik çift tırmak “ ” arasında belirtilmelidir. Bir önceki maddede anlatılanlar da uygulanacaktır.

Yaratıcı düşünme ve öğrenme

Nasıl üretken olabilirsiniz, nasıl yeni fikirler ortaya koyabilirsiniz? Kullanabileceğiniz yöntemlerden bazıları:

Programlarla kaynakları yönetmek

Mendeley gibi programlarla incelediğiniz yayınları daha iyi yönetebilirsiniz. Bunlar ve çok daha fazla program/yöntem asuyatuyolar sitesinde anlatılıyor.

Düzenli Çalışmak ve Konuya Odaklanmak

Ara vermeden, düzenli bir şekilde çalışmak gerekiyor. Yoksa konuyu toparlamak çok daha zor ve zaman alıcı olabilir. Bunun için:

  • Zamanı iyi yönetme konusunu iyice irdelemek gerekiyor

Zaman Yönetimini Nasıl Yapmalı – Düşünceler, Öneriler

  • Yoğunlaşmak ve dikkati toparlamak icin asagidaki resimde onerilenler yapilabilir (uzerine tiklayarak buyuk haline ulasabilirsiniz).Bu konuda ücretsiz bir ingilizce ebook var, incelemeye değer.

Çalışma – Sosyal Hayat Dengesi

Başarı ancak iyi bir sosyal hayatla mümkün.
Zamanım yetmiyor ki diyebilirsiniz? Peki zamanı iyi kullanıyor musunuz?

Gereksiz yere harcadığınız zamanı (televizyon, facebook, web surf) belirleyip azaltacaksınız.
Bu zamanları sosyal zamanınız olarak kullanmalsınız, sağlığınız ve veriminiz için gerekli.

Buradaki yazanları iyice inceleyin, ona göre zamanınızı iyi planlayın derim:
https://enisden.wordpress.com/2011/04/27/zaman-yonetimi/

İşler yolunda gitmeyebilir

Konu beklediğiniz kadar verimli çıkmayabilir, anlamlı bir sonuç çıkarılması pek mümkün olmayabilir. Yapabiliyorsanız konuyu değiştirmeye çalışın.

Sağlık problemleri, ailevi problemler gibi birçok dünyevi sorun da çalışmanızı etkileyebilir. Bunlar sizin sürecinizi uzatsa da, eğer bitirmek istiyorsanız yolunuza devam etmeniz gerekli.

Tez sürecinde, ciddi psikolojik sorunlar yaşayanları duyuyoruz. Hiçbir başarı(?) bu tür sorunları yaşamaya değmez. Hiçbir şey, sağlık ve huzurunuzdan daha önemli değildir.

Yazım Süreci

Tez ve makale yazım süreci için, öncelikle “yazma” eylemine alışkın olmanız gerekiyor. Bu da öncelikle sağlam bir dilbilgisi ve yazma pratiğine dayanıyor. Düzenli ve planlı yazmak gibi birçok konudan söz etmek mümkün. Benim önerim, tez sürecinde yaptıklarınızı düzenli olarak belgelemenizdir. Bu özellikle tezin yazım sürecinde size yardımcı olacaktır.

İnsan kendi hatasını her zaman göremez, farklı ve deneyimli bir göz mutlaka hataları yakalayacak ve düzeltmeler önerecektir. Tez ve makale yazım sürecinde, jüri üyeleri tarafından gelecek birçok düzeltmeler olacak (düzeltme gelmiyorsa anlayın ki okumamışlar🙂 ). Bu önerileri dikkate alıp düzeltmeleri yapmanız gerekecek. Özellikle yazım ve dilbilgisi kurallarına dikkat etmeniz, kullandığınız kelime işlemcinin bu tür denetleme mekanizmalarını kullanmanız her iki tarafın da işini kolaylaştıracaktır.

TİK (Tez İzleme Komitesi)

Doktora yeterlilikten sonra her altı ayda toparlanan komite. Yapılacak sunumlarda ve tavırlarda bir sonraki bölümde anlatacaklarıma dikkat etmenizde fayda var.

Hocalara kurabiye ve içecek ikramlarını unutmayınız😉

Tez Savunmaları

Bu konuda da birşeyler yazmalıyım. En iyi savunma saldırıdır diye aşağıdaki karikatürü paylaşmışlar, aman diyim😉

ThesisDefenceOffense

Eğer tez hocanızla iyi bir ilişkiniz varsa, sorun çıkartacak tez jürileri olmayacaktır. Ama varsayalım ki bu tür kişiler var, siz ne olursa olsun kendinize güveninizi kaybetmemeli ve ne söylenirse söylensin metanetli davranmalısınız. Metanet derken; güçlü, sakin, vakur, sabırlı duruş, oluş😉

Anahtar cümleler: “Tabii ki hocam!” “Bir sonraki çalışmada bunu da yapmayı hedefliyoruz hocam” “Haklısınız hocam”

Söylenmemesi gerekenler:  “Ama … ” “İş yoğunluğundan dolayı …” gibi her türlü bahane🙂

Yalnız değilsiniz …

Akademik hayatın getirdiği sorunlar, “Bunlar neden sadece benim başıma geliyor” diye düşünmenize yol açıyor olabilir. Yalnız değilsiniz:

Kişisel Gelişim ve Pes Etmemek!

Tez süresince sıkıntılardan uzaklaşabilmek sağlıklı bir sosyal hayatla mümkün. Sıkıntılara dayanabilmek ve pes etmemek gerekiyor. Bir hocamın da dediği üzere, “Akademik hayatta başarı, akademide hayatta kalabilme yeteneğine” bakıyor. Başarı derken; kendine güvenmekten tutun, kendini ifade edebilmeye, sosyal ilişkilere kadar birçok şeyden söz etmek mümkün.

Ya Sonra?

Doktora yaptıktan sonra kadro sorunları ile boğuşabilirsiniz. Özelli büyük şehirlerden/üniversitelerden uzaklaşmamak istiyorsanız, tabir yerindeyse kadro kuyruğuna girmeniz ve ciddi bir süre beklemeniz gerekebilecektir. Çalışabilmek için başka bir şehir, başka bir ülkeye gitmeniz gerekebilir. Eğer bu tür değişimlere açıksanız, dünyanın birçok yerindeki araştırma enstitülerindeki imkanları değerlendirebilirsiniz. Burada karşılasacağınız en temel sorun ise, verilen kadroların genellikle kısa süreli (1-3 sene veya proje fonu olduğu sürece) olmasıdır.

Özel sektörde çalışacaksanız, fazla deneyimli (over qualified) durumuna düşebilirsiniz. O yüzden, sonrasını da düşünüp plan yapmakta fayda var.

Okuma Ödevi

Daha inceleyemediğim ama yakında okumak istediğim kaynaklar:

A PhD Is Not Enough!: A Guide to Survival in Science
http://www.amazon.com/PhD-Not-Enough-Survival-Science/dp/0465022227

Hatırlatma

Yine tekrarlarsam, bu yazıyı yazan kişinin bu konuda herhangi bir uzmanlık iddiası yoktur. Zamanla edindiği deneyimini paylaşmayı hedeflemektedir.

Umarım bu yazı yararlı olur. Bir kusurumuz olursa affola.

Yorumlarınızı bekliyorum.

About enisden

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde öğretim üyesiyim. "Bilgiyi paylaştıkça artar." ilkesine inanıyorum. Bu blogda; akademik dünya, araştırma yöntemleri, eğitim ve bilgisayar mühendisliği çoğunlukta olmak üzere, hayata dair deneyim ve bilgilerimi paylaşmayı hedefliyorum.

Tartışma

29 thoughts on “Doktora yapacaklara/yapanlara tavsiyeler

  1. tez yazma surecimin su pek sikintili gunlerinde yazinizi okumak buyuk bi keyifti. Karikaturlerde kendimi gormek te oyle🙂 paylasim icin sagolun

    Posted by asiye | 10 Kasım 2012, 3:09 pm
  2. çok faydalı bir yazı olmuş. emeğinize sağlık

    Posted by kürşat | 22 Kasım 2012, 10:54 pm
  3. her kelimesiyle çok yararlı bir derleme olmuş, teşekkür ederiz..🙂

    Posted by Münevver Yegül | 12 Aralık 2012, 12:37 pm
  4. çok teşekkürler, bugün tez konumu belirlemiş biri olarak, yazınız moral oldu.🙂

    Posted by guler | 08 Mart 2013, 1:01 am
  5. Teşekkürler.. Oldukça faydalı

    Posted by Hakan Bozkurt | 09 Nisan 2014, 2:52 pm
  6. Çok teşekkürler. Çok güzel bir yazı, paylaştığınız için teşekkürler.

    Posted by Petek | 09 Nisan 2014, 10:51 pm
  7. Hocam Yüksek lisansı yeni bitiren ve kütüphanede memur olarak çalışan biri olarak sitenizden ve bu yazınızdan çok etkilendiğimi belirtmek istedim. Tüm tanıdıklarıma yardım isteyen tüm kullanıcılara tavsiye ediyorum. Sağolun Lütfen üretmeye yazmaya devam edin… Lütfen

    Posted by Engin Öz | 10 Ekim 2014, 5:08 pm
  8. henüz yeterliliğe bile girmemiş ders aşamasında biriyim. dersler, seminerler, yeterlilik hazırlığı o kadar vaktimi alıyor ki…
    yazdıklarınız çok doğru da o sosyal hayata nasıl vakit bulucaz.:(

    Posted by Neslihan Akbulut | 01 Kasım 2015, 7:14 pm
    • Bir şekilde zamanı iyi yöneteceksiniz.
      Gereksiz yere harcadığınız zamanı (televizyon, facebook, web surf) belirleyip azaltacaksınız.
      Bunu sosyal zamanınız olarak kullanmalsınız, akıl sağlığınız ve veriminiz için gerekli.

      Buradaki yazanları da iyice inceleyin derim:
      https://enisden.wordpress.com/2011/04/27/zaman-yonetimi/

      Posted by enisden | 01 Kasım 2015, 11:34 pm
      • Ben de yüksek lisans öğrencisiyim.İşletme üzerine yaptığım yüksek lisans ın tez aşamasındayım.Doktora ve nihayetinde yr.doçentlik idealim.Bu an için 16 yıl bekledim diyebilirim.Ben devlet memuruyum.Doktora bitince kurumlar arası geçiş imkanım olur mu? Bu konuda bilginiz varsa ve benimle paylaşırsanız çok memnun olurum.

        Posted by Çiğdem Dulkadir | 19 Kasım 2015, 9:10 pm
      • Benim cevabıma cevap yazdığınız için ancak buraya cevap verebiliyorum.
        Yardımcı doçentlik, her üniversitenin farklı kriterler koyduğu ayrı bir kadrodur.
        Benim bildiğim kadarıyla başka bir kadrodan geçilebilecek bir kadro değildir.
        Uzmanlık, yayın kalitesi ve sayısı, eğitim verme deneyimleri gibi kriterler vardır.
        Çeşitli üniversitelerin kadro duyurularına bakabilir veya başlamak istediğiniz bir bölümün hocalarına danışabilirsiniz.

        Posted by enisden | 19 Kasım 2015, 9:38 pm
  9. Çok başarılı, tebrikler…

    Posted by fatma | 18 Aralık 2015, 2:36 am
  10. Merhabalar,

    Bu yıla kadar doktora yapma isteğim yoktu, ama yükseğe başlayıp, doktora sonrası öğretmenlik idealim oldu. Çünkü özel sektörde çalışsam da öğrendiklerim özellikle hukuk alanında, bu bilgilerimi paylaşmam gerektiğine karar verdim. Yazınızı çok beğendim, her ne kadar ilk karikatür biraz korkutsa da emek olmadan yemek olmayacağını yazının sonunda anladım.

    Posted by pınar | 28 Mart 2016, 3:35 pm
  11. Çok teşekkürler, çok faydalı oldu

    Posted by Onurlimon | 07 Ağustos 2016, 10:23 am
  12. Paylaşımınız için çok teşekkürler. Oldukça faydalı ve keyifli buldum.

    Posted by Teoman Türkmen | 26 Ağustos 2016, 11:40 am
  13. Öyle her blog yazısına yorum yazan ve çabuk beğenen biri değilimdir. Fakat ciddi manada yol gösterici ve bilgilendirici yazılar sunmuşsunuz. Teşekkürler.

    Posted by Mazlum | 04 Ekim 2016, 10:43 pm
  14. tez öncesi harika oldu teşekkürler

    Posted by tuba | 25 Ekim 2016, 1:07 am

Trackbacks/Pingbacks

  1. Geri bildirim: Bilimsel makale (paper), SCI, SCIE, SSCI, AHCI- Citation Index – Impact Factor … vb Nedir? | enisden - 28 Ocak 2014

  2. Geri bildirim: Akademik yayin: Tez, Bildiri, makale ve poster nedir – arasindaki farklar | enisden - 28 Ocak 2014

  3. Geri bildirim: Doktora sürecine mizahi açıdan bakmak – Phd Movie 1 – 2 | enisden - 02 Kasım 2014

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

"Tanrım, Bana değiştirebileceğim şeyler için CESARET, Değiştiremeyeceğim şeyler için SABIR, Ve her iki şey arasındaki farkı anlayabilmek için BİLGELİK ver."

"God grant me the serenity to accept the things I cannot change; courage to change the things I can; and wisdom to know the difference."
(P.R. Niebuhr)

TEGV

TEGV - eĞİTİM İÇİN BEN DE VARIM

Kategoriler

%d blogcu bunu beğendi: